Ogólnopolska Konferencja Naukowa poświęcona ks. Walentemu Gadowskiemu w Tarnowie
8 maja 2026 roku w Wyższym Seminarium Duchownym w Tarnowie odbyła się Ogólnopolska Konferencja Naukowa poświęcona postaci ks. Walentego Gadowskiego – jednego z najwybitniejszych polskich katechetyków przełomu XIX i XX wieku, pedagoga, wychowawcy, społecznika oraz pioniera odnowy katechetycznej. Wydarzenie zgromadziło przedstawicieli środowisk naukowych, katechetów, duchowieństwo oraz osoby zaangażowane w dzieło wychowania i katechizacji. Konferencja została połączona z pierwszym w historii diecezji tarnowskiej uroczystym wręczeniem Nagród im. ks. Walentego Gadowskiego.
Uroczystego otwarcia dokonał bp dr Andrzej Jeż, który przypomniał sylwetkę ks. Gadowskiego jako wybitnego absolwenta tarnowskiego seminarium duchownego, autora katechizmów dla dzieci, młodzieży i dorosłych, założyciela Stowarzyszenia Katechetów oraz redaktora „Dwutygodnika Katechetycznego”. Biskup podkreślił aktualność jego myśli pedagogicznej, zwłaszcza integralnej wizji wychowania obejmującej całego człowieka – jego rozwój duchowy, moralny i intelektualny. Przywołał również słowa ks. Gadowskiego, który podkreślał, że religii nie można sprowadzać jedynie do wiedzy książkowej, lecz należy łączyć ją z codziennym życiem człowieka.
Bp Andrzej Jeż podzielił się także osobistym wspomnieniem dotyczącym ks. Gadowskiego, przekazanym mu przez ks. Bronisława Krzana. Wspominał, że sędziwy już ks. Gadowski, mając ponad dziewięćdziesiąt lat, zapragnął raz jeszcze wejść na Trzy Korony. Schodząc ze szczytu miał powiedzieć: „Bronisław, to już ostatni raz”. Biskup zaznaczył jednak, że duchowe dziedzictwo ks. Gadowskiego trwa nadal i pozostaje inspiracją dla kolejnych pokoleń katechetów.
Wprowadzenia do sesji dokonał ks. dr hab. Grzegorz Baran, dziekan Wydziału Teologicznego Sekcja w Tarnowie UPJPII oraz organizator konferencji. Nawiązując do „Wspomnień z Tatr” ks. Gadowskiego, podkreślił symboliczne znaczenie górskich szlaków wytyczanych przez patrona konferencji. Zaznaczył, że podobnie jak w górach prowadził ludzi ku szczytom, tak również jako pedagog i wychowawca wskazywał drogi duchowego wzrastania i dojrzewania chrześcijańskiego.
Pierwszy referat wygłosiła dr hab. Aneta Rayzacher-Majewska, prof. UKSW. W swoim wystąpieniu ukazała ks. Gadowskiego jako człowieka niezwykle otwartego na potrzeby młodego człowieka oraz odważnego reformatora katechezy. Podkreśliła jego zdolność do poszukiwania nowych metod dydaktycznych i aktywizowania uczniów w procesie nauczania religii. Zwróciła uwagę, że nie ograniczał się on jedynie do krytyki istniejących rozwiązań, ale proponował konkretne reformy i własne projekty programów nauczania. Fundamentem całej jego działalności pozostawała głęboka wiara oraz przekonanie o wychowawczej roli katechezy.
Ks. prof. dr hab. Marian Zając z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego przedstawił ks. Gadowskiego jako jednego z nielicznych polskich katechetyków, którzy wywarli wpływ na rozwój katechetyki europejskiej. Umieścił jego działalność w kontekście historycznym odbudowy państwa polskiego po okresie zaborów oraz poszukiwania wspólnego modelu wychowania religijnego. Profesor podkreślił nowatorski charakter metody dydaktycznej opracowanej przez ks. Gadowskiego, opartej na przechodzeniu od konkretu i obrazu biblijnego do abstrakcyjnego ujęcia prawd wiary oraz ich praktycznego zastosowania w życiu codziennym.
Prelegent zwrócił również uwagę na wyjątkową odwagę i determinację ks. Gadowskiego, który podróżował po Europie, poznając systemy edukacyjne różnych państw i poszukując najlepszych rozwiązań pedagogicznych. W swoim wystąpieniu ks. prof. Zając wykorzystał także metaforę Orlej Perci jako obrazu wychowania – wymagającego, ale prowadzącego ku dojrzałości, odpowiedzialności i duchowej sile.
Kolejny referat wygłosiła dr Agnieszka Zwolenik z Akademii Nauk Stosowanych w Nowym Sączu. Podjęła ona refleksję nad aktualnością myśli ks. Gadowskiego w świecie mediów społecznościowych i kultury cyfrowej. Odwołując się do wyników badań dotyczących aktywności dzieci i młodzieży w internecie, wskazała na współczesny kryzys autorytetów oraz rosnącą rolę influencerów w procesie kształtowania postaw młodych ludzi. Jednocześnie podkreśliła, że młodzież nadal potrzebuje autentycznych przewodników i świadków wiary. Według prelegentki właśnie takie wartości jak odpowiedzialność, wspólnota, cierpliwość i autentyczność, obecne w pedagogice ks. Gadowskiego, pozostają niezwykle aktualne również dzisiaj.
Ważnym punktem konferencji było pierwsze wręczenie Nagród im. ks. Walentego Gadowskiego. Ks. dr Andrzej Jasnos, dyrektor Wydziału Katechetycznego Kurii Diecezjalnej w Tarnowie, wyjaśnił, że wyróżnienie zostało ustanowione przez bp. Andrzeja Jeża z okazji przypadającej w 2026 roku 70. rocznicy śmierci ks. Gadowskiego. Nagroda przyznawana jest katechetom oraz osobom i instytucjom szczególnie zasłużonym dla dzieła katechizacji i wychowania chrześcijańskiego.
W imieniu wyróżnionych głos zabrał ks. dr Bolesław Klaus, który podkreślił znaczenie posługi katechetycznej w misji Kościoła oraz wyraził wdzięczność za dostrzeżenie codziennej pracy katechetów. Zaznaczył, że otrzymane wyróżnienie stanowi zachętę do jeszcze gorliwszego podejmowania odpowiedzialności za przekaz wiary kolejnym pokoleniom.
Świadectwem praktycznego wymiaru katechezy była również wypowiedź jednej z nagrodzonych katechetek – Anny Filipek z Kobyla, posiadającej trzydziestoletnie doświadczenie pracy pedagogicznej. Podkreśliła ona, że katecheza nie może ograniczać się wyłącznie do szkolnej lekcji religii, ale powinna być przede wszystkim towarzyszeniem młodemu człowiekowi, wskazywaniem drogi i budowaniem relacji opartych na zaufaniu oraz autentycznym świadectwie życia.
Konferencja w Tarnowie stała się nie tylko okazją do przypomnienia bogatego dorobku ks. Walentego Gadowskiego, ale także ważnym forum refleksji nad współczesnymi wyzwaniami katechezy i wychowania. Wystąpienia prelegentów oraz świadectwa uczestników pokazały, że myśl i pedagogiczne dziedzictwo patrona wydarzenia pozostają niezwykle aktualne i nadal inspirują środowisko katechetyczne w Polsce.
https://tarnow.gosc.pl/doc/9713816.Geniusz-katechezy-wciaz-aktualny
https://tarnow.gosc.pl/gal/spis/9713825.Sesja-o-ks-Gadowskim-i-nagrody
https://www.flickr.com/photos/diecezjatarnow/albums/72177720333552540
https://www.youtube.com/watch?v=6Smh-Q1E5QY
https://www.youtube.com/watch?v=lvcJCdzZqrQ
https://www.youtube.com/watch?v=lvcJCdzZqrQ
https://www.ekai.pl/tarnow-po-raz-pierwszy-wreczono-nagrody-im-ks-walentego-gadowskiego/